Restoran, kafe, lokanta ya da pastane işletiyorsanız son dönemde "menüye kalori yazmak zorunlu oluyor" haberlerini duymuşsunuzdur. Bu yazıda konuyu resmî kaynağa, yani Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü'nün yayımladığı kılavuza dayanarak sade bir dille anlatıyoruz: Menüde hangi bilgiler bulunmalı, karekodlu (QR) menü kullanılabilir mi ve işletmeniz hangi tarihe kadar uyum sağlamalı?
Düzenleme nereden geliyor
Konunun dayanağı Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'dir. Bakanlık, bu yönetmeliğin nasıl uygulanacağını bir kılavuzla açıklar. Kılavuzun ilk yayım tarihi 26 Kasım 2024'tür; toplu tüketim yerleriyle ilgili yeni hükümler, 10 Mart 2026 tarihli 2. revizyonla eklenmiştir.
İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü de 15 Nisan 2026 tarihli duyurusunda bu güncellemeyi işletmelere hatırlatmıştır.
Toplu tüketim yeri ne demek
Kılavuz, yönetmelikteki tanımı aktarır: Toplu tüketim yeri, gıdanın tüketime hazır hâle getirildiği ve son tüketiciye sunulduğu, hazır yemek hizmeti veren işletmelerdir. Tanımda restoranlar, kantinler, okullar ve hastaneler örnek olarak sayılır; mobil araçlar, sabit ya da hareketli tezgâhlar da kapsama girer.
Kısacası müşteriye hazır yemek ya da içecek sunan işletmelerin büyük çoğunluğu bu tanımın içindedir.
Menüde hangi bilgiler olmalı
Kılavuzun 41. maddesi, toplu tüketim yerlerinde verilmesi zorunlu bilgileri sayar. Sade bir dille özetlersek:
- İçindekiler (bileşenler): Müşteriye sunulan yiyeceklerin içindeki bileşenler hakkında bilgi verilmesi zorunludur.
- Enerji değeri (kalori): Sunulan yiyeceklerin enerji değeri hakkında da bilgi verilmesi zorunludur.
- Alerjen, alkol ve domuz kaynaklı bileşenler: Bir yiyecekte bunlardan biri varsa, bu bilgi yiyeceğin adıyla birlikte verilmelidir.
Kılavuz, alerjen, alkol ve domuz kaynaklı bileşenlerin listenin geri kalanından ayırt edilecek şekilde vurgulanmasını da ister. Örnek olarak farklı yazı boyutu, yazı stili ya da arka plan rengi gösterilir. Yani menüde "fındık" kelimesini kalın yazmak ya da renkli bir zemin üzerinde göstermek bu vurguya örnektir.
Alerjen bildirimi: 14 alerjen
Kılavuzun 20. maddesine göre toplu tüketim yerlerinde sunulan yiyecekler için de alerjen bilgisinin müşteriye verilmesi zorunludur. Bildirimde yönetmelikteki 14 alerjen esas alınır. Kılavuzdaki örnek tablo bu 14 alerjeni şöyle sıralar:
- Kereviz
- Gluten içeren tahıllar
- Kabuklular
- Yumurta
- Balık
- Bakla
- Süt
- Yumuşakçalar
- Hardal
- Sert kabuklu meyveler
- Yer fıstığı
- Susam
- Soya
- Sülfür dioksit
Kılavuza göre alerjen bildirimi afiş ya da yazı tahtası gibi araçlarla yapılabilir; istenirse buna ek olarak karekod ya da dijital ekran da kullanılabilir. Bakanlığın hazırladığı örnek afiş de kullanılabilir. Afiş kullanılıyorsa, müşterinin görebileceği bir yerde bulunmalıdır.
Kalori nasıl hesaplanır
Kılavuz bunun için bir örnek verir: Bir porsiyon yemeğin içindeki her bileşenin gram miktarı ve 100 gramdaki ortalama enerji değeri kullanılarak, porsiyonun toplam enerji değeri hesaplanır. Kılavuzdaki örnekte enerji değerleri, Bakanlığın TURKOMP Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı'ndan alınmıştır.
Önemli bir ayrıntı: Kılavuz, müşteriye porsiyonun toplam enerji değerinin verilmesini ister. Her bileşenin enerji değerini tek tek yazmanız gerekmez. Bu, menünüzde her yemeğin yanına tek bir kalori değeri yazmanızın yeterli olduğu anlamına gelir.
Hesaplamayı yapmak için:
- Her yemeğin standart porsiyon tarifini çıkarın (hangi malzemeden kaç gram).
- Her malzemenin 100 gramdaki enerji değerini TURKOMP veri tabanından bulun.
- Malzemenin porsiyondaki miktarına göre enerjisini hesaplayıp toplayın.
Tarifiniz değiştiğinde hesabı da güncellemeyi unutmayın.
Karekod (QR) menü kullanabilir miyim
Evet. Kılavuzun 41.4. maddesine göre içerik ve enerji bilgisi; menüler, yazı tahtaları, broşür, karekod, dijital ekran ve benzeri araçlarla verilebilir. Bilginin müşteri tarafından kolayca görülebilmesi ve açıkça okunabilmesi gerekir.
Karekod kullanıyorsanız bir şart daha var: Müşterinin kolayca görebileceği bir yerde, bu bilgiye karekodla ulaşılabileceğini ve karekod okutacak cihazı olmayan müşterilere talep edilmesi hâlinde bilginin sunulacağını yazılı olarak belirtmeniz gerekir. Yani masadaki karekodun yanında kısa bir yazı bulunmalı ve telefonu olmayan bir müşteri sorduğunda bilgiyi başka bir yolla, örneğin basılı bir listeyle verebilmelisiniz.
Fiyat listeleri tarafında da benzer bir kural var. Ticaret Bakanlığı'nın 13 Ekim 2025 tarihli duyurusuna göre yiyecek ve içecek hizmeti sunan işletmeler fiyat listelerini karekodla da sunabilir; ancak müşteri isterse fiyat listesini fiziksel olarak da göstermek zorundadır.
Paket servis ve online sipariş
Online sipariş alıyorsanız kılavuzun 43.5. maddesine dikkat edin: Toplu tüketim yerleri, mesafeli satış yoluyla (internetten ya da uygulamadan sipariş gibi) sundukları yiyeceklerin bileşenleri ve enerji değeri hakkında müşteriyi satın alma aşamasında bilgilendirmek zorundadır. Kendi sitenizden sipariş alıyorsanız bu bilgilerin ürün sayfasında görünmesi gerekir.
Ne zamana kadar uyum sağlamalıyım
Kılavuzun 47. maddesi, 41. maddeyle getirilen hükümler için işletmenin türüne göre farklı tarihler belirler:
- Ulusal çapta zincir şeklinde faaliyet gösteren işletmeler: 1 Temmuz 2026'ya kadar.
- Yalnız bulunduğu il sınırları içinde üç ve üzeri şubesi olan işletmeler: 31 Aralık 2026'ya kadar.
- Diğer bütün işletmeler: Bileşen (içerik) bildirimi için 31 Aralık 2026'ya, enerji (kalori) bildirimi için 31 Aralık 2027'ye kadar.
Tek şubeli bir kafe ya da restoransanız son madde size uygulanır: İçerik bilgisini 2026 sonuna, kalori bilgisini 2027 sonuna kadar menünüze eklemeniz gerekir. Ulusal zincirler için tarih geçmiştir.
Pratik hazırlık listesi
- Menünüzdeki her yemeğin tarifini ve porsiyon gramajını yazıya dökün.
- Her yemek için 14 alerjenden hangilerinin bulunduğunu işaretleyin.
- Alkol ya da domuz kaynaklı bileşen varsa bunları ayrıca not edin.
- TURKOMP ile her porsiyonun toplam kalorisini hesaplayın.
- Bilgiyi hangi araçla vereceğinize karar verin: basılı menü, pano, karekod ya da dijital ekran.
- Karekod kullanıyorsanız, cihazı olmayan müşteriler için yazılı bilgilendirmeyi ve basılı bir alternatifi hazırlayın.
- Online sipariş alıyorsanız ürün sayfalarına içerik ve kalori bilgisini ekleyin.
QR menüyle bu bilgileri nasıl gösterebilirsiniz
Karekodlu bir menü, bu bilgileri güncel tutmanın pratik bir yoludur: Tarif ya da fiyat değiştiğinde menüyü yeniden bastırmak yerine panelden güncellersiniz. QR menü ve işletme sitesi paketimizde her ürün için içerik, alerjen ve kalori alanları, masalar için baskıya hazır QR kodları ve masaya koyabileceğiniz karekod bilgilendirme yazısı için bir şablon bulunur. Menünüzün yanında hakkımızda ve iletişim sayfaları olan bir işletme sitesi de pakete dahildir.
- Domain ve sunucu dahil, 1 yıl: ₺6.000 (KDV dahil)
- Domain ve sunucu dahil, 2 yıl: ₺7.000 (KDV dahil)
- Kendi domaininizle, 1 yıl sunucu dahil: ₺5.000 (KDV dahil)
- Sonraki yıllarda yıllık yenileme: ₺2.000 (KDV dahil)
Kılavuza göre porsiyonun toplam enerji değerini, kullandığı bileşenlere göre gıda işletmecisi hesaplar. Tarif ve gramaj bilgisi sizde olduğu için hesabı siz yaparsınız; değerleri panelden menüye girmeniz ve tarif değiştiğinde güncellemeniz yeterlidir.
Kaynaklar
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu (yeni sekmede açılır), ilk yayım 26.11.2024, Revizyon 002: 10.03.2026. İlgili maddeler: 20 (alerjen bildirimi), 41 (toplu tüketim yerlerinde zorunlu bilgiler), 43.5 (mesafeli satış), 47 (uyum tarihleri). (erişim: 20 Ekim 2026)
- İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Toplu tüketim yerlerine ilişkin duyuru (yeni sekmede açılır), 15.04.2026 (erişim: 20 Ekim 2026)
- T.C. Ticaret Bakanlığı, Fiyat etiketinde yeni dönem başlıyor (yeni sekmede açılır), 13.10.2025 (erişim: 20 Ekim 2026)
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, TURKOMP Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı (yeni sekmede açılır) (erişim: 20 Ekim 2026)